VHSO - Chiều ngày 28/5, tại Hội trường C, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC) đã phối hợp cùng Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, Viện Nghiên cứu văn hóa và Đại học Fulbright Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Di sản và chuyển đổi số: Thách thức và cơ hội”. Sự kiện quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia văn hóa, nhà quản lý, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên đến từ nhiều cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu trên cả nước.

PGS. TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng HCMUC phát biểu chào mừng, nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam thời đại mới.

Khi di sản bước vào không gian số

Phát biểu chào mừng hội thảo, PGS. TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng HCMUC nhấn mạnh rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, chuyển đổi số không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với lĩnh vực văn hóa và di sản. Theo đó, việc ứng dụng công nghệ số vào bảo tồn và phát huy giá trị di sản đang mở ra những cơ hội mới để kết nối di sản với giáo dục, du lịch văn hóa, truyền thông sáng tạo và kinh tế tri thức. Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng quá trình số hóa không chỉ giúp lưu giữ tư liệu văn hóa một cách bền vững mà còn góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ thông qua các nền tảng số, bảo tàng trực tuyến, trí tuệ nhân tạo và công nghệ thực tế ảo.

GS. TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam trình bày đề dẫn hội thảo, gợi mở nhiều vấn đề học thuật và thực tiễn về di sản trong môi trường số.

Di sản số – cơ hội và thách thức song hành

Trong phần đề dẫn hội thảo, GS. TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam khẳng định khoa học công nghệ đã và đang tạo ra bước đột phá lớn cho lĩnh vực văn hóa. Theo ông, chuyển đổi số chính là cơ hội quan trọng để lưu giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh nhiều loại hình di sản đang đứng trước nguy cơ mai một. GS. TS Lê Hồng Lý cũng cho rằng kho tàng di sản văn hóa Việt Nam không chỉ là tài sản tinh thần quý giá mà còn là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, việc ứng dụng công nghệ số vào bảo tồn và khai thác di sản đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Di sản và chuyển đổi số: Thách thức và cơ hội” đã tiếp nhận hơn 180 tham luận và tuyển chọn 94 bài viết tiêu biểu, tập trung vào ba nhóm chủ đề chính gồm: Lý luận, chính sách và quản trị di sản trong chuyển đổi số; Công nghệ số và xây dựng hệ sinh thái dữ liệu di sản; Di sản, du lịch và công nghiệp văn hóa trong môi trường số.

TS. Vũ Thị Việt Nga, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành trình bày tham luận “Tái định nghĩa “di sản” trong không gian số: những chuyển dịch về khái niệm và phương thức tiếp cận toàn cầu” tại Hội thảo.

Nhiều góc nhìn học thuật gắn với thực tiễn

Tại hội thảo, một số tham luận chuyên sâu đã được trình bày như: Tái định nghĩa “di sản” trong không gian số: những chuyển dịch về khái niệm và phương thức tiếp cận toàn cầu; Khi di sản trở thành dữ liệu: khủng hoảng quyền lực và nghịch lý thể chế trong chuyển đổi số; Nghiên cứu về thực hành “check-in” và thách thức bảo tồn tính chân thực của di sản đô thị trong môi trường số; hay Digitizing Việt Nam: tái tưởng tượng Việt Nam học trong thời đại nhân văn số và trí tuệ nhân tạo. Các chuyên gia cũng tập trung trao đổi về những thách thức đặt ra trong quá trình chuyển đổi số di sản như vấn đề chuẩn hóa dữ liệu, bảo vệ bản quyền, tính xác thực của tư liệu số, khoảng cách công nghệ giữa các địa phương cũng như yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực có năng lực số trong lĩnh vực văn hóa. Đồng thời, nhiều mô hình và kinh nghiệm quốc tế về xây dựng bảo tàng số, thư viện số, kho dữ liệu mở và hệ sinh thái di sản số cũng được chia sẻ tại hội thảo.

Các đại biểu, nhà khoa học, chuyên gia và giảng viên chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo cùng lan tỏa tinh thần kết nối tri thức, đổi mới sáng tạo và chung tay bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa trong thời đại chuyển đổi số.

Khẳng định vai trò kết nối học thuật của HCMUC

Thông qua việc đồng tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia lần này, HCMUC tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu và kết nối học thuật uy tín trong lĩnh vực văn hóa. HCMUC đang không ngừng thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn chuyển đổi số, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Khép lại hội thảo, nhiều đại biểu cùng chung nhận định rằng chuyển đổi số không làm mất đi giá trị truyền thống của di sản mà ngược lại đang mở ra cơ hội để di sản được “đánh thức”, tái hiện sinh động và lan tỏa sâu rộng hơn trong đời sống đương đại. Sự đồng hành giữa giới nghiên cứu, nhà trường, tổ chức văn hóa và công nghệ sẽ là chìa khóa để di sản Việt Nam tiếp tục được bảo tồn và phát huy bền vững trong tương lai.

Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM