VHSO - Chiều ngày 10/8, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC) vinh dự là địa điểm tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về “Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì. Hội thảo là diễn đàn để các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia, đại diện cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các chủ thể hoạt động trong lĩnh vực văn hóa trao đổi, đóng góp ý kiến đối với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, hướng tới hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Đông đảo đại biểu tham dự Hội thảo Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa chiều ngày 10/8 tại HCMUC.

Tạo “cú huých” chính sách cho công nghiệp văn hóa

Việc xây dựng Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời triển khai các chỉ đạo, kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang khẩn trương xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa theo trình tự, thủ tục rút gọn, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp tháng 10/2026. Theo đó, giai đoạn 2018-2025, tỷ trọng công nghiệp văn hóa trong GDP Việt Nam ước đạt khoảng 4-5%, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 7% GDP. Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, lực lượng sáng tạo trẻ, thị trường hơn 100 triệu dân cùng sự phát triển nhanh của công nghệ và kinh tế số, song những tiềm năng này chưa được khai thác tương xứng. Một trong những nguyên nhân là các quy định hiện hành còn nằm rải rác trong các luật chuyên ngành, trong khi thiếu những cơ chế mang tính kiến tạo để kết nối đầy đủ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa từ sáng tạo, sở hữu trí tuệ, vốn, sản xuất, phân phối, doanh thu đến tái đầu tư và xuất khẩu. Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa vì vậy được xây dựng theo hướng tạo một khung chính sách liên ngành, tháo gỡ các “điểm nghẽn”, làm rõ các “điểm mờ” và bổ sung những “khoảng trống” đã được nhận diện trong thực tiễn, qua đó khơi thông nguồn lực và thúc đẩy công nghiệp văn hóa trở thành một ngành kinh tế có đóng góp ngày càng quan trọng cho tăng trưởng đất nước.

Đoàn Chủ tọa điều hành Hội thảo Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh công nghiệp văn hóa là lĩnh vực nhận được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và được kỳ vọng có bước phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, Hội thảo tại TP. Hồ Chí Minh là hoạt động đầu tiên trong chuỗi tham vấn chính sách được Bộ tổ chức để hoàn thiện dự thảo Luật. Bộ kỳ vọng tiếp nhận được những ý kiến thiết thực, đề xuất các cơ chế, chính sách có tính đột phá và khả thi, đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự đóng góp của các chuyên gia, doanh nghiệp và những người đang hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa trong suốt quá trình xây dựng, hoàn thiện dự án Luật.

Ông Nguyễn Huy Dũng, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa XIV, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát biểu khai mạc, trình bày những nội dung trọng tâm liên quan đến các chính sách của Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời chủ trì một số nội dung quan trọng của Hội thảo.

Chuyển bản sắc văn hóa thành tài sản trí tuệ

Dự án Luật tiếp cận công nghiệp văn hóa từ góc độ phát triển một ngành kinh tế chiến lược theo chuỗi giá trị, đồng thời bảo đảm không quy định lại những nội dung đã được các luật chuyên ngành điều chỉnh và không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính không cần thiết. Tinh thần chủ đạo trong quá trình xây dựng Luật được xác định là: “Chuyển bản sắc văn hóa thành tài sản trí tuệ, chuyển tài sản trí tuệ thành dòng tiền tạo ra giá trị kinh tế”. Theo đó, dự án Luật hướng tới ba mục tiêu lớn: xác lập vị trí của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu kinh tế Việt Nam; kết nối chuỗi giá trị để gia tăng giá trị kinh tế, xuất khẩu và thu hút đầu tư chiến lược; đồng thời lan tỏa bản sắc văn hóa, thương hiệu và sức mạnh mềm Việt Nam trên trường quốc tế. Cách tiếp cận này mở ra một tư duy phát triển mới: văn hóa không chỉ được bảo tồn và phát huy mà còn có thể trở thành nguồn lực cho sáng tạo, đổi mới và phát triển kinh tế, trên cơ sở bảo đảm bản sắc văn hóa dân tộc và các giá trị xã hội.

Hội thảo mở ra không gian đối thoại giữa chính sách và thực tiễn, nơi những ý tưởng sáng tạo được lắng nghe và chuyển hóa thành giá trị cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Sáu nhóm chính sách lớn

Dự thảo Luật hiện tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn, gồm: Hệ sinh thái công nghiệp văn hóa; tài sản trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa; nhân lực và nhân tài công nghiệp văn hóa; hạ tầng công nghiệp văn hóa; thị trường công nghiệp văn hóa; hỗ trợ tài chính và ưu đãi đầu tư. Trong đó, chính sách về hệ sinh thái hướng tới tạo khung kết nối giữa con người, chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp, tài sản trí tuệ và các công đoạn trong chuỗi giá trị; chính sách về tài sản trí tuệ hỗ trợ xác lập, quản lý, định giá và giao dịch tài sản trí tuệ, tạo điều kiện để tài sản trí tuệ được khai thác và thương mại hóa hiệu quả. Về nhân lực, dự thảo hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn trong đào tạo văn hóa, nghệ thuật, thúc đẩy đào tạo gắn với thực hành, thị trường và phát triển nguồn nhân lực liên ngành, chất lượng cao. Đối với hạ tầng và thị trường, dự thảo đặt vấn đề phát triển không gian sáng tạo, tổ hợp và cụm công nghiệp sáng tạo, hạ tầng văn hóa số; đồng thời phát triển cả cung và cầu, nâng cao năng lực doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu công nghiệp văn hóa quốc gia, thúc đẩy tiêu dùng, xúc tiến thương mại và xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ văn hóa.

Đại biểu trao đổi, thảo luận những nội dung trọng tâm của Dự án Luật, hướng đến xây dựng hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển công nghiệp văn hóa.

TP. Hồ Chí Minh: Công nghiệp văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tham dự Hội thảo, từ thực tiễn địa phương, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đánh giá công nghiệp văn hóa vừa đáp ứng yêu cầu phát triển lĩnh vực văn hóa, vừa có thể trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Với lợi thế về quy mô thị trường, nguồn nhân lực sáng tạo, cộng đồng doanh nghiệp và khả năng kết nối quốc tế, TP. Hồ Chí Minh đang tập trung xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và có sức cạnh tranh trong khu vực. Thực tiễn phát triển của Thành phố cũng đang đặt ra những yêu cầu ngày càng rõ hơn về cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý. Từ đó, TP. Hồ Chí Minh đề nghị dự thảo Luật cần được thiết kế theo hướng không chỉ “quản lý” công nghiệp văn hóa mà quan trọng hơn là “kiến tạo” thị trường và hệ sinh thái phát triển. Trong đó, cần nghiên cứu các cơ chế, chính sách ưu đãi và hỗ trợ có tính đột phá, đồng bộ, khả thi về tài chính, đất đai, quy hoạch, đầu tư, thuế, thủ tục hành chính, sở hữu trí tuệ và tiếp cận hạ tầng văn hóa. TP. Hồ Chí Minh cũng đề xuất tạo cơ sở pháp lý để hình thành và phát triển các trung tâm, cụm, khu công nghiệp văn hóa, tổ hợp sáng tạo văn hóa; hình thành hệ sinh thái liên kết giữa văn nghệ sĩ, người sáng tạo, doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ sở đào tạo, tổ chức trung gian và thị trường. Bên cạnh đó, cần có cơ chế cụ thể thúc đẩy hợp tác công - tư và xã hội hóa trong đầu tư, quản lý, khai thác các thiết chế và hạ tầng văn hóa; đồng thời có cách tiếp cận mở đối với sự giao thoa giữa văn hóa, công nghệ, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, tạo dư địa pháp lý cho các mô hình kinh doanh, phương thức sáng tạo, phân phối và tiêu dùng các sản phẩm văn hóa mới. Một nội dung khác được TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh là thúc đẩy liên kết vùng, để mỗi địa phương phát huy bản sắc, thế mạnh riêng, đồng thời cùng tham gia vào các chuỗi giá trị văn hóa, du lịch, sáng tạo và thị trường chung của vùng và quốc gia.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa XIV, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo.

Đặt con người sáng tạo ở vị trí trung tâm

Một nền công nghiệp văn hóa phát triển không thể thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Dự thảo Luật dành riêng một nhóm chính sách về nhân lực và nhân tài công nghiệp văn hóa, hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn trong đào tạo văn hóa, nghệ thuật; thúc đẩy đào tạo gắn với thực hành, thị trường và phát triển nguồn nhân lực liên ngành. Đáng chú ý, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học được định hướng tổ chức đào tạo gắn với dự án, sản phẩm, tác phẩm, xưởng sáng tạo, studio, nhà hát, bảo tàng, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và nền tảng số. Việc kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cũng được đặt ra nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, thực hành, thực tập và cơ hội việc làm cho người học. Đây là nội dung có ý nghĩa đặc biệt đối với các cơ sở đào tạo văn hóa - nghệ thuật như HCMUC, nơi đang đào tạo nguồn nhân lực cho nhiều lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống văn hóa, sáng tạo và công nghiệp văn hóa.

Đại biểu trao đổi, thảo luận những nội dung trọng tâm của Dự án Luật, hướng đến xây dựng hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Không gian để tiếng nói thực tiễn đi vào chính sách

Hội thảo tại HCMUC mở ra không gian đối thoại giữa chính sách và thực tiễn, nơi các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng sáng tạo cùng trao đổi về những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa. Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các ý kiến tại Hội thảo sẽ được tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật và hồ sơ dự án Luật trước khi trình cấp có thẩm quyền. Đây cũng chính là ý nghĩa quan trọng của việc tổ chức tham vấn tại TP. Hồ Chí Minh - một trong những địa phương có tiềm năng, lợi thế và thực tiễn phát triển công nghiệp văn hóa sôi động. Những kinh nghiệm, mô hình và cả những điểm nghẽn từ thực tiễn địa phương sẽ là nguồn thông tin quan trọng để cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nghiên cứu, hoàn thiện chính sách ở tầm quốc gia. Với tinh thần đó, TP. Hồ Chí Minh khẳng định tiếp tục tham gia đóng góp trách nhiệm, thực chất từ chính thực tiễn của Thành phố trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật; đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các địa phương, chuyên gia, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo.

Đại biểu trao đổi, thảo luận những nội dung trọng tâm của Dự án Luật, hướng đến xây dựng hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Chung sức đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển

Những nội dung được trao đổi tại Hội thảo cho thấy một tầm nhìn xuyên suốt: lấy sáng tạo làm động lực, lấy con người làm trung tâm, lấy văn hóa và tài sản trí tuệ làm nguồn lực, lấy công nghệ và đổi mới sáng tạo làm phương thức để mở rộng giá trị của văn hóa Việt Nam. Hội thảo “Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa” vì thế không chỉ là hoạt động lấy ý kiến đối với một dự án luật, mà còn là cuộc đối thoại về tương lai của một ngành kinh tế giàu bản sắc, giàu sức sáng tạo và có tiềm năng đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển đất nước. Việc HCMUC được lựa chọn là địa điểm tổ chức Hội thảo tiếp tục khẳng định vai trò của Nhà trường trong nghiên cứu khoa học, đào tạo và tham gia tư vấn chính sách trong lĩnh vực văn hóa; đồng thời tạo cơ hội để tri thức học thuật, thực tiễn sáng tạo và yêu cầu phát triển nguồn nhân lực được kết nối trực tiếp với quá trình xây dựng chính sách. Từ giá trị văn hóa đến sức mạnh kinh tế, hành trình kiến tạo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang đặt ra yêu cầu kết nối trí tuệ, nguồn lực và thực tiễn của các địa phương, doanh nghiệp, nhà sáng tạo, cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh và động lực cho phát triển đất nước.

Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM