VHSO - Sáng 18/9, tại Hội trường C, Cơ sở 1, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC), đã diễn ra Hội thảo khoa học với chủ đề “Giáo dục văn hóa nghệ thuật trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa”. Sự kiện thu hút hơn 500 đại biểu là các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, đại diện doanh nghiệp và học viên, sinh viên tham dự.
Đông đảo đại biểu tham dự Hội thảo khoa học “Giáo dục văn hóa nghệ thuật trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa” sáng 18/9.
Hội thảo do HCMUC phối hợp với Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam và Văn phòng UNESCO tại Việt Nam tổ chức, nhằm tạo diễn đàn trao đổi, chia sẻ những vấn đề lý luận và thực tiễn về đổi mới giáo dục văn hóa nghệ thuật trong bối cảnh mới. Các nội dung được tập trung thảo luận gồm ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của ngành công nghiệp văn hóa, đồng thời tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo với các chủ thể trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.
Chủ tọa điều hành Hội thảo khoa học “Giáo dục văn hóa nghệ thuật trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa”.
Khi công nghệ mở ra những không gian mới cho văn hóa, nghệ thuật
Chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi phương thức sáng tạo, sản xuất, lưu giữ, truyền tải và tiếp nhận các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật. Những thay đổi này không chỉ mở ra những không gian sáng tạo mới mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới đối với giáo dục văn hóa nghệ thuật. Trong bối cảnh đó, công nghiệp văn hóa ngày càng được quan tâm như một lĩnh vực gắn kết giữa văn hóa, sáng tạo, công nghệ và kinh tế. Sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa không chỉ tạo ra những sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế, mà còn mở rộng không gian để các giá trị văn hóa được sáng tạo, bảo tồn, lan tỏa và tiếp cận công chúng theo những phương thức mới. Từ góc độ giáo dục, sự thay đổi của môi trường sáng tạo và nghề nghiệp đặt ra yêu cầu đối với các cơ sở đào tạo trong việc chuẩn bị cho người học kiến thức chuyên môn, năng lực số, tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng công nghệ và kỹ năng làm việc trong môi trường liên ngành. Đây cũng là tinh thần được nhấn mạnh trong Khung UNESCO về Giáo dục Văn hóa và Nghệ thuật năm 2024, với định hướng đưa văn hóa và nghệ thuật vào trung tâm của quá trình giáo dục, phát triển năng lực sáng tạo, tôn trọng đa dạng văn hóa và mở rộng các hình thức học tập trong, thông qua và cùng với văn hóa, nghệ thuật.
PGS.TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng HCMUC, trình bày báo cáo đề dẫn, gợi mở những nội dung trọng tâm của Hội thảo.
Từ giảng đường đến thị trường sáng tạo
Với 76 tham luận được gửi đến Hội thảo, các nội dung trao đổi tập trung vào nhiều vấn đề từ cơ sở lý luận, xu hướng phát triển đến mô hình đào tạo, kinh nghiệm thực tiễn và những yêu cầu đặt ra đối với nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật trong môi trường số. Một trong những nội dung được quan tâm là đổi mới chương trình và phương thức đào tạo theo hướng tăng cường sự kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức sáng tạo. Các cơ sở đào tạo cần tiếp tục phát triển học liệu số, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường ứng dụng công nghệ và AI, đồng thời từng bước nâng cao năng lực số cho cả người dạy và người học. Giáo dục văn hóa nghệ thuật trong bối cảnh mới không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức chuyên môn. Người học cần có thêm cơ hội trải nghiệm thực tiễn nghề nghiệp, tham gia các dự án sáng tạo, tiếp cận môi trường làm việc thực tế và phát triển những kỹ năng cần thiết để thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động. Từ đó, nhà trường được đặt trong mối quan hệ ngày càng chặt chẽ với đời sống văn hóa và thị trường sáng tạo. Tri thức, công nghệ, con người và thực tiễn nghề nghiệp cần được kết nối trong một hệ sinh thái đào tạo mở, tạo điều kiện để người học vừa tiếp thu kiến thức, vừa thực hành, sáng tạo và từng bước hình thành năng lực nghề nghiệp.
TS. Nguyễn Thị Trúc Bạch, Viện Khoa học xã hội Vùng Nam Bộ, trình bày tham luận “Giáo dục di sản văn hóa phi vật thể trong kỷ nguyên số: Mô hình đào tạo nguồn nhân lực công nghiệp văn hóa từ trường hợp Cải lương Nam Bộ”.
Nhận diện điểm nghẽn, tìm kiếm giải pháp
Bên cạnh những cơ hội do chuyển đổi số mang lại, Hội thảo cũng tập trung nhận diện những vấn đề đang đặt ra đối với giáo dục văn hóa nghệ thuật. Trong đó có yêu cầu về năng lực ứng dụng công nghệ của đội ngũ giảng dạy; phát triển học liệu số; sự phù hợp giữa chương trình đào tạo và yêu cầu nghề nghiệp; cơ chế đầu tư, thể chế; cũng như tăng cường kết nối giữa cơ sở giáo dục, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo mở ra nhiều khả năng mới cho giảng dạy, học tập và sáng tạo, đồng thời đặt ra những vấn đề cần được quan tâm về sở hữu trí tuệ, bản quyền số, đạo đức học thuật và trách nhiệm trong sử dụng AI. Đây là những nội dung cần được tiếp cận một cách phù hợp trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực văn hóa nghệ thuật. Từ thực tiễn đó, các tham luận và trao đổi tại Hội thảo đề cập nhiều định hướng như phát triển nguồn nhân lực văn hóa số; đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo; tăng cường hợp tác giữa cơ sở giáo dục với thị trường sáng tạo; phát triển học liệu và môi trường học tập số; đồng thời tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách liên quan đến sở hữu trí tuệ, bản quyền và hoạt động sáng tạo.
ThS. Phan Đình Dũng, giảng viên Khoa Kiến thức cơ bản, HCMUC, chia sẻ những góc nhìn và đề xuất về tăng cường hợp tác, liên kết đào tạo nguồn nhân lực văn hóa nghệ thuật, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa trong bối cảnh mới.
Từ tri thức đến thực hành, từ giảng đường đến không gian sáng tạo
Một trong những giá trị của Hội thảo là mở rộng không gian đối thoại giữa giáo dục, nghiên cứu và thực tiễn phát triển công nghiệp văn hóa. Những trao đổi tại Hội thảo góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp đổi mới giáo dục và đào tạo văn hóa nghệ thuật; đồng thời thúc đẩy sự kết nối giữa nhà trường, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và các chủ thể văn hóa. Đối với các cơ sở giáo dục đại học, yêu cầu đặt ra không chỉ là đào tạo người học có kiến thức chuyên môn, mà còn góp phần hình thành tư duy sáng tạo, năng lực số, kỹ năng nghề nghiệp, khả năng thích ứng và ý thức trách nhiệm đối với các giá trị văn hóa. Với vai trò là cơ sở đào tạo, nghiên cứu trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thông tin, truyền thông và du lịch, HCMUC tiếp tục chú trọng mở rộng kết nối học thuật, tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp, doanh nghiệp và các đối tác trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.
Các đại biểu, nhà khoa học và giảng viên chụp ảnh lưu niệm, lưu giữ những dấu ấn đẹp từ một diễn đàn học thuật kết nối tri thức, văn hóa và những hướng đi mới trong đào tạo nguồn nhân lực.
Hội thảo Khoa học “Giáo dục văn hóa nghệ thuật trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa” vì vậy là dịp để các nhà khoa học, nhà quản lý, giảng viên, doanh nghiệp và người học cùng trao đổi về những chuyển động mới của giáo dục văn hóa nghệ thuật; từ đó góp phần tìm kiếm những hướng tiếp cận phù hợp đối với đào tạo nguồn nhân lực trong thời đại số. Từ giảng đường hôm nay đến những không gian sáng tạo ngày mai, đổi mới giáo dục văn hóa nghệ thuật là một trong những yếu tố quan trọng góp phần hình thành nguồn nhân lực có tri thức chuyên môn, năng lực số, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng; qua đó đóng góp vào quá trình phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam trong đời sống đương đại.
Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM
