VHSO - Sáng ngày 30/5, tại Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh, Khoa Thư viện và Xuất bản phối hợp với Thư viện Số Việt Nam (ViLIB) tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Chuyển đổi số thư viện: Thách thức và cơ hội”. Sự kiện thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, giảng viên, cán bộ thư viện, đại diện các cơ sở đào tạo, nhà xuất bản và doanh nghiệp công nghệ. Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và xây dựng xã hội tri thức theo tinh thần các nghị quyết của Đảng về chuyển đổi số quốc gia và phát triển văn hóa trong thời kỳ mới.
Một góc Hội thảo khoa học với chủ đề “Chuyển đổi số thư viện: Thách thức và cơ hội” sáng ngày 30/5. Ảnh: Thuỳ Trang.
Diễn đàn học thuật vì tương lai ngành thư viện
Phát biểu đề dẫn khai mạc hội thảo, TS. Thái Thu Hoài, Phó Trưởng khoa - Điều hành Khoa Thư viện và Xuất bản nhấn mạnh: “Chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành thư viện trong bối cảnh xã hội số. Nếu trước đây thư viện chủ yếu thực hiện chức năng lưu trữ và phổ biến tài liệu, thì ngày nay thư viện cần được tái định vị như một bộ phận quan trọng của hạ tầng tri thức số quốc gia, giữ vai trò kết nối, tổ chức, chia sẻ và lan tỏa tri thức trong môi trường số.” Hội thảo được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, chuyên gia và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực thư viện, xuất bản, công nghệ cùng trao đổi, phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong tiến trình chuyển đổi số; đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi góp phần phát triển hệ thống thư viện Việt Nam theo hướng hiện đại, liên thông và bền vững.
TS. Thái Thu Hoài, Phó Trưởng khoa - Điều hành Khoa Thư viện và Xuất bản phát biểu đề dẫn hội thảo. Ảnh: Thuỳ Trang.
Nhận diện thách thức và cơ hội trong chuyển đổi số thư viện
Các tham luận và ý kiến trao đổi tại hội thảo tập trung làm rõ nhiều vấn đề đang được ngành thư viện đặc biệt quan tâm như: Xây dựng thư viện số, phát triển hạ tầng tri thức số, liên thông dữ liệu thư viện, bản quyền số, khai thác tài nguyên số hợp pháp, mô hình phục vụ người dùng trong môi trường số và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số. Theo các chuyên gia, mặc dù hoạt động số hóa tài nguyên và xây dựng thư viện điện tử đã được triển khai ở nhiều đơn vị trong thời gian qua, song hệ thống dữ liệu thư viện hiện vẫn còn phân tán, thiếu chuẩn hóa và chưa có cơ chế liên thông hiệu quả. Bên cạnh đó, những thách thức về hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực và hành lang pháp lý đối với tài nguyên số cũng đang đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với ngành thư viện. Một điểm đáng chú ý được nhiều đại biểu quan tâm là nhu cầu xây dựng hệ sinh thái dữ liệu dùng chung nhằm tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao khả năng chia sẻ và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho cộng đồng.
Ông Lê Hoàng, Uỷ viên Ban Chấp hành Hội Xuất bản Việt Nam - Giám đốc Cty Đường sách TP. Hồ Chí Minh chia sẻ tại Hội thảo. Ảnh: Hồ Sơn.
Hơn 30 tham luận góp tiếng nói cho sự phát triển thư viện số Việt Nam
Theo Ban Tổ chức, hội thảo đã nhận được 33 bài tham luận khoa học từ các nhà nghiên cứu, giảng viên, chuyên gia và những người đang trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực thư viện, xuất bản, giáo dục và công nghệ. Các tham luận tập trung vào 4 nhóm nội dung chính gồm: Hạ tầng tri thức số và mô hình thư viện số; chuyển đổi số thư viện trong phát triển văn hóa đọc và xã hội học tập; quản trị, bản quyền và nguồn nhân lực trong môi trường số; cùng các chính sách và kinh nghiệm thực tiễn trong triển khai chuyển đổi số thư viện. Nhiều tham luận đã đưa ra các đề xuất có giá trị nhằm tăng cường khả năng liên thông dữ liệu, phát triển thư viện số dùng chung, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên số và đổi mới chương trình đào tạo ngành Thông tin - Thư viện theo hướng gắn với công nghệ, dữ liệu và kỹ năng số.
Ông Nguyễn Anh Dũng, Nhà sáng lập - Chủ tịch ViLIB chia sẻ mô hình thư viện số dùng chung tại hội thảo. Ảnh: Hồ Sơn.
Kết nối nguồn lực để xây dựng hạ tầng tri thức số
Trong khuôn khổ hội thảo, ViLIB đã giới thiệu mô hình thư viện số dùng chung như một giải pháp tham khảo cho bài toán liên thông dữ liệu và chia sẻ tài nguyên trên quy mô rộng. Theo ông Nguyễn Anh Dũng, Nhà sáng lập - Chủ tịch ViLIB, việc hình thành một nền tảng kết nối giữa thư viện, cơ sở đào tạo, nhà xuất bản và người đọc sẽ góp phần khai thác hiệu quả hơn nguồn tài nguyên số hiện có, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận tri thức một cách thuận tiện, hợp pháp và bền vững. Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng trong kỷ nguyên số, thư viện cần vượt ra khỏi vai trò là nơi lưu trữ tài liệu để trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái tri thức số quốc gia, phục vụ hiệu quả nhu cầu học tập suốt đời, nghiên cứu khoa học và phát triển văn hóa đọc.
TS. Trịnh Đăng Khoa, Bí thư Đảng uỷ Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo nhấn mạnh vai trò chiến lược của thư viện trong việc xây dựng hệ sinh thái tri thức số và thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục. Ảnh: Hồ Sơn.
Góp phần xây dựng hệ sinh thái tri thức số Việt Nam
Thông qua các tham luận, trao đổi học thuật và giới thiệu mô hình thực tiễn, hội thảo đã mở ra nhiều góc nhìn mới về định hướng phát triển ngành thư viện trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. Không chỉ là diễn đàn khoa học, sự kiện còn góp phần tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo, thư viện, nhà xuất bản, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý, hướng tới xây dựng hệ sinh thái tri thức số phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam. Với vai trò là cơ sở đào tạo hàng đầu trong lĩnh vực thông tin - thư viện và xuất bản, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định trách nhiệm và sứ mệnh đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số ngành thư viện, góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa đọc, xây dựng xã hội học tập và lan tỏa tri thức trong thời đại số.
Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM
