VHSO - Sáng ngày 15/6, tại Phòng Hội thảo (cơ sở 1), Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC) tổ chức chương trình sinh hoạt chuyên đề “Thực hành di sản và sự tham gia của cộng đồng Việt Nam: Thúc đẩy đối thoại giữa bảo tồn di sản và phát triển” do Giáo sư Peter Larsen, Đại học Geneva (Thụy Sĩ) trình bày. Chương trình thu hút sự tham dự của đông đảo giảng viên, nhà nghiên cứu, học viên, sinh viên và những người quan tâm đến lĩnh vực di sản văn hóa.
Chuyên đề thu hút sự tham dự của đông đảo giảng viên, nhà nghiên cứu, học viên, sinh viên và những người quan tâm đến lĩnh vực di sản văn hóa.
Mở rộng không gian học thuật về di sản và phát triển
Trong những năm gần đây, di sản văn hóa ngày càng được nhìn nhận là nguồn lực quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển bền vững. Nhận thức rõ vai trò đó, HCMUC luôn chú trọng tăng cường trao đổi học thuật với các chuyên gia, nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, xem đây là một trong những định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và đẩy mạnh hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh nhiều địa phương đang đối mặt với thách thức hài hòa giữa bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, chuyên đề đã mang đến một diễn đàn học thuật thiết thực và ý nghĩa. Chương trình không chỉ góp phần kết nối các góc nhìn lý luận và thực tiễn về di sản trong đời sống đương đại mà còn gợi mở nhiều giải pháp thúc đẩy đối thoại giữa bảo tồn và phát triển theo hướng bền vững.
Giáo sư Peter Larsen, Đại học Geneva (Thụy Sĩ) chia sẻ những góc nhìn quốc tế về mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và phát triển bền vững.
Cộng đồng là chủ thể của thực hành di sản
Với nhiều năm nghiên cứu và làm việc trong lĩnh vực nhân học, di sản văn hóa và phát triển bền vững tại nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Giáo sư Peter Larsen đã chia sẻ những quan điểm sâu sắc về mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và phát triển. Theo diễn giả, di sản không chỉ là những giá trị cần được lưu giữ cho các thế hệ tương lai mà còn là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển cộng đồng. Tuy nhiên, mọi hoạt động bảo tồn chỉ thực sự bền vững khi cộng đồng địa phương được tham gia một cách chủ động vào quá trình nhận diện, bảo vệ và phát huy các giá trị di sản. Thông qua các trường hợp nghiên cứu tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác, Giáo sư Peter Larsen cho rằng cách tiếp cận hiện đại về di sản ngày càng đề cao vai trò của cộng đồng với tư cách là chủ thể sáng tạo, thực hành và truyền trao các giá trị văn hóa. Đây cũng chính là nền tảng để xây dựng các mô hình bảo tồn gắn với phát triển bền vững.
PGS.TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng HCMUC cảm ơn và trao tặng quà lưu niệm cho Giáo sư Peter Larsen.
Thúc đẩy đối thoại giữa bảo tồn và phát triển
Một trong những nội dung trọng tâm của chuyên đề là khái niệm “thực hành di sản”. Theo đó, di sản cần được nhìn nhận như một quá trình sống động, luôn vận động và gắn liền với đời sống xã hội, thay vì chỉ được hiểu như những đối tượng cần bảo vệ một cách tĩnh tại. Đặc biệt, diễn giả đã phân tích các thực hành di sản còn nhiều tranh luận và những vấn đề nan giải trong việc bảo đảm sự tham gia thực chất của cộng đồng vào quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Theo Giáo sư Peter Larsen, tranh cãi về di sản không đơn thuần là sự khác biệt trong quan điểm bảo tồn mà còn phản ánh sự đa dạng về lợi ích, nhu cầu và quyền tham gia của các bên liên quan. Những câu hỏi như ai có quyền định nghĩa di sản, ai được tham gia vào quá trình ra quyết định, hay làm thế nào để cân bằng giữa bảo tồn và phát triển luôn là những thách thức lớn trong thực tiễn quản lý di sản hiện nay. Diễn giả cho rằng, trong quá trình phát triển, những xung đột giữa bảo tồn và khai thác nguồn lực từ di sản là điều khó tránh khỏi. Các hoạt động phát triển du lịch, đô thị hóa hay thương mại hóa di sản có thể tạo ra cơ hội phát triển kinh tế, nhưng đồng thời cũng đặt ra nguy cơ làm biến đổi cảnh quan, giá trị và ý nghĩa văn hóa của di sản. Chính vì vậy, việc xây dựng các cơ chế đối thoại, tham vấn và hợp tác giữa cộng đồng, nhà quản lý, nhà nghiên cứu và các bên liên quan có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thông qua đối thoại, các quyết định liên quan đến di sản sẽ phản ánh đầy đủ hơn nhu cầu, lợi ích và nguyện vọng của cộng đồng, từ đó tạo ra sự đồng thuận và nâng cao hiệu quả của công tác bảo tồn.
Chương trình góp phần thúc đẩy đối thoại đa chiều giữa các nhà quản lý, chuyên gia và cộng đồng nhằm hướng tới các mô hình bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững.
Gợi mở nhiều hướng nghiên cứu và thực hành mới
Trong phần trao đổi, thảo luận, các giảng viên, nhà nghiên cứu, học viên và sinh viên đã đặt nhiều câu hỏi liên quan đến quản lý di sản văn hóa, phát triển du lịch bền vững, bảo tồn di sản trong bối cảnh đô thị hóa và tác động của các chính sách phát triển đối với cộng đồng sở hữu di sản. Những chia sẻ từ Giáo sư Peter Larsen không chỉ giúp người tham dự tiếp cận các xu hướng nghiên cứu mới trên thế giới mà còn gợi mở nhiều hướng tiếp cận liên ngành trong nghiên cứu, giảng dạy và thực hành di sản tại Việt Nam. Chương trình sinh hoạt chuyên đề đã góp phần tăng cường kết nối học thuật quốc tế, tạo môi trường trao đổi tri thức giữa các nhà khoa học trong và ngoài nước, đồng thời khẳng định nỗ lực của HCMUC trong việc thúc đẩy các hoạt động học thuật chất lượng cao, gắn nghiên cứu với thực tiễn phát triển văn hóa bền vững.
Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM
