VHSO - Sáng 27/8, tại Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC) đã diễn ra Hội thảo khoa học “Thực trạng và giải pháp thúc đẩy xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh”. Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ thực hiện Đề án “Xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045” do HCMUC chủ trì, TS. Nguyễn Hồ Phong, Giảng viên Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, làm chủ nhiệm. Đây là diễn đàn khoa học nhằm đánh giá thực trạng, nhận diện những điểm nghẽn và đề xuất giải pháp huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, góp phần phát triển văn hóa tỉnh Tây Ninh trong giai đoạn mới.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học “Thực trạng và giải pháp thúc đẩy xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh”

Từ nhiệm vụ khoa học đến diễn đàn trao đổi học thuật

Hội thảo được tổ chức nhằm tiếp nhận các quan điểm khoa học, cơ sở lý luận và thực tiễn, qua đó góp phần hoàn thiện Đề án “Xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đây cũng là dịp để các nhà khoa học, giảng viên, học viên, sinh viên và đội ngũ cán bộ đang công tác trong lĩnh vực văn hóa cùng trao đổi về một vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình phát triển văn hóa địa phương. Trong khuôn khổ nhiệm vụ khoa học này, Hội thảo không chỉ tập trung nhận diện những kết quả đạt được mà còn hướng đến những vấn đề thực tiễn đang đặt ra trong quá trình huy động nguồn lực xã hội cho văn hóa. Qua đó, các kết quả nghiên cứu được bổ sung từ nhiều góc nhìn, góp phần hình thành những luận cứ khoa học và thực tiễn phù hợp với yêu cầu phát triển của tỉnh Tây Ninh trong giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

ThS. Lê Thị Hồng Kết, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh; TS. Trịnh Đăng Khoa, Bí Thư Đảng ủy và TS. Lê Thị Thanh Thủy, Phó Hiệu trưởng HCMUC chủ tọa điều hành Hội thảo sáng ngày 27/8.

Theo Ban Tổ chức, Hội thảo đã nhận được 37 tham luận của các nhà nghiên cứu, giảng viên, học viên và sinh viên trong và ngoài Nhà trường. Nội dung tham luận tập trung vào ba nhóm chủ đề chính: những vấn đề chung về xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa; thực trạng và giải pháp đẩy mạnh xã hội hóa; các nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển xã hội hóa văn hóa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Đáng chú ý, 10 tham luận do các cán bộ, công chức, viên chức và nhà nghiên cứu đang sinh sống, làm việc tại Tây Ninh thực hiện, mang đến những góc nhìn sát thực tiễn, cùng những thông tin, dữ liệu và kinh nghiệm địa phương có giá trị cho việc nhận diện thực trạng và đề xuất giải pháp. Sự tham gia của đội ngũ này góp phần tăng tính thực tiễn, đa chiều cho Hội thảo, đồng thời cung cấp thêm những luận cứ thiết thực phục vụ quá trình hoàn thiện Đề án.

TS. Nguyễn Hồ Phong, Giảng viên Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, chủ nhiệm Đề án “Xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045” báo cáo một số thành tựu nổi bật từ hoạt động xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh tại hội thảo.

Nhìn thẳng vào thực trạng xã hội hóa văn hóa

Báo cáo tại hội thảo, TS. Nguyễn Hồ Phong, Chủ nhiệm Đề án “Xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045” cho biết quá trình nghiên cứu đánh giá thực trạng xã hội hóa văn hóa giai đoạn 2019 - 2026 trên sáu lĩnh vực trọng tâm: xây dựng cơ sở vật chất; đào tạo nguồn nhân lực; tổ chức hoạt động văn hóa - nghệ thuật; truyền thông, tuyên truyền; chuyển đổi số và du lịch văn hóa. Kết quả nghiên cứu cho thấy xã hội hóa văn hóa tại Tây Ninh đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Giai đoạn 2019 - 2025, toàn tỉnh thu hút trên 150 dự án xã hội hóa thuộc các lĩnh vực văn hóa, thể thao và vui chơi giải trí, với tổng vốn đầu tư lũy kế vượt 50.000 tỷ đồng. Nguồn vốn ngoài ngân sách đã góp phần giảm áp lực đầu tư công, đồng thời thúc đẩy phát triển cơ sở vật chất, dịch vụ văn hóa và du lịch. Đặc biệt, du lịch văn hóa nổi lên là lĩnh vực thu hút nguồn lực xã hội hóa mạnh mẽ. Năm 2025, vốn ngoài ngân sách đầu tư vào du lịch chiếm 70% tổng vốn đầu tư phát triển du lịch toàn tỉnh; quý I/2026, nguồn vốn khu vực tư nhân tiếp tục chiếm khoảng 67%.

ThS. Lê Thị Phương, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật TP. Hồ Chí Minh, trình bày tham luận về xây dựng bộ tiêu chí đánh giá thực trạng xã hội hóa lĩnh vực văn hóa, tập trung vào các nguyên tắc, cấu trúc và mô hình áp dụng.

Doanh thu du lịch toàn tỉnh tăng từ 3.570 tỷ đồng năm 2024 lên 6.513 tỷ đồng năm 2025 và đạt 2.715 tỷ đồng trong quý I/2026. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực vẫn là những vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn. Nguồn vốn xã hội hóa chưa phân bổ đồng đều, còn tập trung vào du lịch tâm linh; nhiều thiết chế văn hóa cơ sở ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và biên giới khó thu hút đầu tư tư nhân do hiệu quả tài chính thấp. Bên cạnh đó, các lĩnh vực có tính công ích cao như đào tạo nhân lực cho khu vực văn hóa công lập, tổ chức chương trình nghệ thuật chuyên nghiệp, chất lượng cao hay đầu tư hạ tầng dữ liệu số vẫn gặp nhiều khó khăn. Đặc thù vốn đầu tư lớn, thời gian hoàn vốn dài, rủi ro cao và khả năng sinh lợi trực tiếp thấp khiến những lĩnh vực này chưa thực sự hấp dẫn khu vực tư nhân.

PGS.TS. Phan Quốc Anh, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Thuận (cũ), đánh giá cao giá trị thực tiễn của Đề án đối với định hướng phát triển toàn diện văn hóa tỉnh Tây Ninh trong giai đoạn mới; đồng thời nhấn mạnh cần đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút nguồn lực đầu tư, phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch và khai thác hiệu quả các giá trị di sản văn hóa.

Mở rộng không gian xã hội hóa từ văn hóa đến chuyển đổi số

Một điểm đáng chú ý từ nghiên cứu là xã hội hóa văn hóa không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ huy động nguồn vốn, mà còn bao gồm sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng và các chủ thể xã hội trong tổ chức, vận hành và phát huy giá trị văn hóa. Trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật, khu vực tư nhân và cộng đồng đã góp phần hình thành mạng lưới sinh hoạt văn hóa đa dạng. Tính đến tháng 6/2026, Tây Ninh có 316 câu lạc bộ Đờn ca tài tử; 552 câu lạc bộ, đội, nhóm văn hóa - văn nghệ; 527 tụ điểm, dịch vụ phục vụ sinh hoạt “hát cho nhau nghe” và 326 cơ sở kinh doanh karaoke. Ở lĩnh vực truyền thông, tuyên truyền, tỷ lệ xã hội hóa tham gia tổ chức các hoạt động cấp tỉnh đạt khoảng 70%. Đáng chú ý, trong 125 bảng điện tử màn hình LED trên địa bàn, có 105 bảng do khu vực tư nhân đầu tư. Mô hình này cho thấy khả năng kết hợp giữa nguồn lực doanh nghiệp với yêu cầu tuyên truyền, phục vụ cộng đồng. Trong khi đó, chuyển đổi số đang mở ra một không gian xã hội hóa mới cho văn hóa. Các mô hình bản đồ số, ứng dụng du lịch, chatbot, bản đồ 3D và mã QR tại các di tích, danh lam thắng cảnh bước đầu tạo thêm phương thức tiếp cận, quảng bá và phát huy giá trị di sản.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm, thể hiện sự đồng thuận và tinh thần chung tay kiến tạo những giải pháp thiết thực, góp phần thúc đẩy xã hội hóa và phát huy nguồn lực văn hóa, tạo động lực phát triển Tây Ninh trong giai đoạn mới.

Từ huy động nguồn lực đến xây dựng hệ sinh thái văn hóa

Từ những kết quả và hạn chế được nhận diện, vấn đề đặt ra không chỉ là thu hút thêm nguồn vốn ngoài ngân sách, mà quan trọng hơn là xây dựng cơ chế hợp tác bền vững giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng và các chủ thể văn hóa. Nghiên cứu đề xuất Tây Ninh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi; xây dựng hành lang pháp lý minh bạch để thu hút đầu tư vào thiết chế văn hóa, chuyển đổi số; đồng thời nâng cấp hạ tầng giao thông liên vùng và hạ tầng số dùng chung. Cùng với đó, cần nâng cao năng lực quản trị công, chủ động xây dựng quan hệ hợp tác chiến lược với doanh nghiệp, từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa - nghệ thuật - du lịch hiện đại, bền vững và giàu bản sắc. Các ý kiến tại Hội thảo đã góp phần bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn cho Đề án, cung cấp thêm dữ liệu về thực trạng và gợi mở giải pháp huy động, phân bổ, khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa của Tây Ninh. Hội thảo cũng tạo cầu nối giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn quản lý, qua đó khẳng định vai trò của HCMUC trong nghiên cứu, tư vấn và đóng góp tri thức cho hoạch định chính sách văn hóa địa phương. Từ câu chuyện Tây Ninh, Hội thảo gợi mở cách tiếp cận rộng hơn về xã hội hóa văn hóa: không đơn thuần là tìm thêm nguồn lực tài chính, mà là mở rộng không gian hợp tác để Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng và các chủ thể sáng tạo cùng kiến tạo giá trị văn hóa mới. Đây chính là nền tảng để đánh thức, lan tỏa nguồn lực văn hóa và biến văn hóa thành động lực cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Hoàng Hải

BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM